در این مقاله به بررسی امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G، نحوه عملکرد نسل پنجم شبکه تلفن همراه، انواع فرکانسهای مورد استفاده، افزایش زیرساختهای ارتباطی و نگرانیهای مطرحشده درباره اثرات احتمالی این امواج بر سلامت میپردازیم. فناوری ۵G برای افزایش سرعت انتقال داده، کاهش تأخیر ارتباطی، افزایش ظرفیت شبکه و اتصال تعداد بیشتری از دستگاهها توسعه یافته است.
نسل پنجم شبکه تلفن همراه یا ۵G نسل جدید ارتباطات سیار است که پس از نسلهای ۳G و ۴G توسعه پیدا کرده است. هدف این فناوری افزایش سرعت انتقال اطلاعات، کاهش زمان تأخیر شبکه، افزایش ظرفیت ارتباطی و فراهم کردن امکان اتصال همزمان تعداد زیادی از تجهیزات هوشمند است.
برخلاف تصور رایج، ۵G یک فرکانس مشخص و واحد نیست. شبکههای ۵G میتوانند از طیفهای مختلف فرکانسی استفاده کنند و بسته به کشور، اپراتور و نوع شبکه، باندهای متفاوتی برای انتقال اطلاعات به کار گرفته میشود.
بنابراین وقتی درباره امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G صحبت میکنیم، منظور مجموعهای از امواج رادیوفرکانسی مورد استفاده برای برقراری ارتباط میان تلفن همراه، تجهیزات کاربر و ایستگاههای پایه است. ویژگی انتشار این امواج به فرکانس، توان، فاصله از منبع و شرایط محیط بستگی دارد.
برای آشنایی بیشتر با شرکتهای فناور فعال در حوزه سلامت میتوانید به فهرست شرکتهای پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف مراجعه کنید.
گسترش شبکههای ۵G باعث افزایش توجه عمومی به موضوع امواج رادیوفرکانسی شده است. از آنجا که شبکههای جدید از باندهای فرکانسی مختلف و فناوریهای متنوع آنتن استفاده میکنند، شرایط مواجهه در نقاط مختلف یکسان نیست.
در برخی باندهای فرکانسی بالاتر، طول موج کوتاهتر و برد انتشار محدودتر است. به همین دلیل ممکن است برای ایجاد پوشش مناسب، در بعضی طراحیهای شبکه از تعداد بیشتری تجهیزات ارتباطی استفاده شود.
همین موضوع باعث شده بحث درباره امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G تنها به تلفن همراه محدود نباشد و ایستگاههای پایه، آنتنهای کوچک، تجهیزات مخابراتی و شرایط استفاده از گوشی نیز مورد توجه قرار گیرند.
با این حال، وجود یک آنتن ۵G بهتنهایی میزان مواجهه فرد را مشخص نمیکند. شدت میدان رادیوفرکانسی به عواملی مانند فاصله از منبع، توان فرستنده، نوع آنتن، فرکانس و شرایط محیطی وابسته است.
نگرانی درباره امواج رادیوفرکانسی موضوع جدیدی نیست و پیش از توسعه ۵G نیز درباره تلفن همراه، Wi-Fi و ایستگاههای پایه مطرح بوده است. بخشی از این نگرانیها به مواجهه طولانیمدت و پرسش درباره اثرات احتمالی امواج بر سلامت مربوط میشود.
در مورد امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G لازم است میان خطر بالقوه، میزان مواجهه و شواهد علمی تفاوت گذاشته شود. مشاهده یک اثر زیستی در آزمایشگاه لزوماً به معنی ایجاد بیماری در شرایط واقعی زندگی نیست و برای ارزیابی خطر، میزان مواجهه انسان نیز باید در نظر گرفته شود.
سازمانهای علمی و بهداشتی بر اهمیت ادامه پژوهش، پایش میزان مواجهه و رعایت استانداردهای بینالمللی تأکید دارند. بنابراین بحث درباره ایمنی ۵G باید بر اساس دادههای قابل اندازهگیری و شواهد علمی انجام شود.
امواج مورد استفاده در شبکههای ۵G در محدوده امواج رادیوفرکانسی و تابش غیریونیزان قرار میگیرند. این موضوع با پرتوهای یونیزان مانند اشعه X و گاما تفاوت اساسی دارد.
اثر شناختهشده امواج رادیوفرکانسی در شدتهای بالا، ایجاد گرما در بافت است. به همین دلیل حدود مواجهه با این امواج با هدف محدود کردن جذب انرژی و جلوگیری از اثرات حرارتی نامطلوب تعیین میشوند.
در برخی فرکانسهای بالاتر، نفوذ امواج در بدن کمتر است و بخش بیشتری از انرژی در لایههای سطحی بدن جذب میشود. ویژگی جذب امواج با افزایش فرکانس تغییر میکند و همین موضوع در ارزیابی مواجهه اهمیت دارد.
در عین حال، تحقیقات درباره اثرات احتمالی مواجهه طولانیمدت با امواج رادیوفرکانسی ادامه دارد. بنابراین درباره امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G بهتر است میان یافتههای قطعی، فرضیههای پژوهشی و ادعاهای اثباتنشده تفاوت قائل شویم.
برای مطالعه بیشتر درباره امواج و فناوریهای مرتبط میتوانید به بخش مقالات نانوسینا مراجعه کنید.
خیر. امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G در محدوده تابش غیریونیزان قرار میگیرند. بنابراین نمیتوان آنها را از نظر انرژی فوتون و توانایی یونیزه کردن اتمها با اشعه X یا گاما یکسان دانست.
تابش یونیزان میتواند انرژی کافی برای جدا کردن الکترونها از اتمها داشته باشد، اما امواج رادیوفرکانسی مورد استفاده در ارتباطات بیسیم چنین انرژی فوتونی ندارند. محدودیتهای ایمنی این امواج عمدتاً بر اساس میزان جذب انرژی و اثرات حرارتی تنظیم میشوند.
سازمانهای بینالمللی برای محدود کردن مواجهه انسان با میدانهای رادیوفرکانسی دستورالعملهایی تدوین کردهاند. کمیسیون بینالمللی حفاظت در برابر پرتوهای غیریونیزان یا ICNIRP در سال ۲۰۲۰ دستورالعملهای مربوط به میدانهای رادیوفرکانسی را برای بازه ۱۰۰ کیلوهرتز تا ۳۰۰ گیگاهرتز منتشر کرده است.
این بازه فناوریهایی مانند تلفن همراه، Wi-Fi، بلوتوث، ایستگاههای پایه و بخشهای مختلف شبکههای ۵G را پوشش میدهد. بنابراین ارزیابی امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G باید با توجه به میزان واقعی مواجهه و حدود تعیینشده انجام شود.
وجود یک شبکه ۵G در یک منطقه بهتنهایی به معنای مواجهه خطرناک نیست و برای ارزیابی دقیق باید شدت میدان در محل مورد نظر اندازهگیری شود.
با توسعه شبکههای ۵G، در برخی کشورها نگرانیهایی درباره محل نصب تجهیزات، شفافیت اطلاعات، میزان مواجهه و ضرورت انجام تحقیقات بیشتر مطرح شده است.
در مقابل، نهادهای علمی بر اهمیت استانداردهای معتبر، پایش میزان مواجهه، اطلاعرسانی شفاف و بررسی علمی تأکید دارند. بنابراین گفتوگو درباره امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G بهتر است بر پایه اندازهگیری و شواهد علمی باشد.
شیلدینگ مجموعهای از روشها و مواد است که برای کاهش عبور یا شدت میدانهای الکترومغناطیسی در یک محیط مورد استفاده قرار میگیرد. انتخاب روش مناسب شیلدینگ به نوع منبع، فرکانس، شدت میدان و ساختار ساختمان بستگی دارد.
در برخی پروژههای ساختمانی ممکن است از رنگهای رسانا، پوششهای شیلدینگ، پارچهها، پردهها یا پوششهای مخصوص پنجره استفاده شود. با این حال، استفاده از محصول شیلدینگ بدون شناخت منبع و فرکانس همیشه بهترین راهکار نیست.
اگر هدف شما کاهش مواجهه با امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G در یک ساختمان است، بهتر است ابتدا منابع اصلی شناسایی و اندازهگیری شوند و سپس متناسب با نتایج، روش مناسب انتخاب شود.
در ایران نیز درباره تولید و استفاده از نانورنگها برای کاهش ورود امواج الکترومغناطیسی به ساختمان گزارشهایی منتشر شده است. برای نمونه، گزارش ایسنا درباره تولید نانورنگی برای کاهش شدت ورود امواج را میتوانید مطالعه کنید.
همچنین گزارش دانشگاه صنعتی شریف درباره نانورنگ و جلوگیری از نفوذ امواج نیز برای آشنایی بیشتر با این حوزه قابل استفاده است.
یکی از مهمترین مراحل مدیریت مواجهه با امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G، شناسایی و اندازهگیری منابع امواج است. اندازهگیری میتواند مشخص کند کدام منبع سهم بیشتری در میدان موجود دارد و کدام قسمت ساختمان بیشتر در معرض امواج قرار گرفته است.
پس از مشخص شدن منبع میتوان درباره روش مناسب تصمیم گرفت. در برخی محیطها افزایش فاصله از منبع یا تغییر محل تجهیزات کافی است و در برخی شرایط ممکن است استفاده از محصولات شیلدینگ منطقی باشد.
برای بررسی و پایش میدانهای رادیوفرکانسی میتوانید تجهیزات مرتبط را در بخش تجهیزات اندازهگیری نانوسینا مشاهده کنید.
نانوسینا مجموعهای از محصولات مرتبط با کاهش مواجهه و شیلدینگ امواج را ارائه میکند. انتخاب محصول باید بر اساس نوع منبع، محدوده فرکانسی و شرایط محل انجام شود.
برای مشاهده مجموعه کامل محصولات و دریافت اطلاعات بیشتر میتوانید وارد فروشگاه آنلاین نانوسینا شوید.
فناوری ۵G یکی از مهمترین مراحل توسعه ارتباطات بیسیم است و میتواند سرعت و ظرفیت شبکههای ارتباطی را افزایش دهد. در کنار توسعه این فناوری، بررسی میزان مواجهه و مطالعه علمی درباره امواج الکترومغناطیس تکنولوژی ۵G نیز اهمیت دارد.
امواج مورد استفاده در ۵G در محدوده تابش غیریونیزان قرار دارند و اثر شناختهشده امواج رادیوفرکانسی در شدتهای بالا، گرمایش بافت است. در عین حال، پژوهش درباره اثرات احتمالی مواجهه بلندمدت با امواج رادیوفرکانسی ادامه دارد و ارزیابی ایمنی باید بر اساس میزان واقعی مواجهه و استانداردهای معتبر انجام شود.
بنابراین بهترین رویکرد، پرهیز از ادعاهای قطعی بدون پشتوانه، توجه به میزان واقعی مواجهه، رعایت دستورالعملهای ایمنی، افزایش فاصله از منابع غیرضروری و در صورت نیاز انجام اندازهگیری تخصصی و استفاده اصولی از روشهای شیلدینگ است.
Scientific References:
