بررسی اثرات بیولوژیکی میدان های رادیویی و مایکروویو یکی از مباحث بنیادین در دانش بیوالکترومغناطیس و سلامت ساختمان است. امواج الکترومغناطیسی (EM) در طیف فرکانس‌های رادیویی (RF) و مایکروویو (MW) می‌توانند از طریق دو مکانیسم اصلی گرمایی و غیرگرمایی با بافت‌های بیولوژیکی برهم‌کنش داشته باشند. نوع و شدت این پیامدهای زیستی به فاکتورهای متعددی از جمله قدرت میدان، فرکانس، نوع مدولاسیون و مدت‌زمان مجاورت با منبع تابش بستگی دارد.
از آنجایی که میدان‌های الکتریکی فرکانس رادیویی (RF) و مایکروویو (MW) به‌طور مستقیم در بافت‌های رسانا جریان‌های یونی القا می‌کنند، انرژی الکترومغناطیس به‌سرعت به مولکول‌های قطبی بافت (به‌ویژه مولکول‌های آب) منتقل می‌شود. این پدیده سبب شتاب گرفتن حرکت یون‌ها و افزایش برخورد آن‌ها با سایر مولکول‌ها شده و در نتیجه، دمای موضعی بافت افزایش می‌یابد.
در دهه‌های اخیر، پژوهش‌های گسترده‌ای بر روی تأثیرات غیرگرمایی این دسته از امواج نیز متمرکز شده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات مورد بررسی در سطح مولکولی، تغییر کنفورماسیون (پیکربندی فضایی) پروتئین‌ها است:
بخش دیگری از اثرات بیولوژیکی میدان های رادیویی و مایکروویو به عملکرد غشای سلولی و گیرنده‌های کلسیم مربوط می‌شود. تغییر در ساختار پروتئین‌های غشایی در برخی شرایط آزمایشگاهی می‌تواند عملکرد سلول‌های دریافت‌کننده کلسیم و تبادل یونی را دچار اختلال نماید.
اثرات گرمایی امواج بر روی بافت‌های بیولوژیکی به خوبی شناسایی شده‌اند؛ به گونه‌ای که تا زمانی که میزان جذب انرژی کمتر از آستانه استاندارد باشد و افزایش دمای مرکزی بدن از حدود ۱ درجه سلسیوس فراتر نرود، آسیب حرارتی حاد رخ نمی‌دهد. با این حال، درباره اثرات غیرگرمایی در پرتوگیری‌های طولانی‌مدت و با شدت پایین، همچنان دیدگاه‌های علمی متنوعی درباره رفتار فیزیولوژیکی بافت زنده مطرح است و پژوهش‌ها در این زمینه ادامه دارد.
بر اساس دستورالعمل‌های کمیته بین‌المللی ایمنی الکترومغناطیس (ICES) و استانداردهای جهانی، آستانه بروز اثرات حرارتی در کل بدن معادل نرخ جذب ویژه ۴ W/kg در نظر گرفته شده است. برای تضمین سلامت انسان، ضرایب ایمنی سخت‌گیرانه‌ای برای محیط‌های کاری و عمومی تعیین گردیده است:
| رده‌بندی مواجهه | متوسط SAR کل بدن | ضریب ایمنی اعمال‌شده |
|---|---|---|
| آستانه بیولوژیکی (تحقیقاتی) | ۴ W/kg | آستانه پایه افزایش دمای بافت |
| پرتوکاران (محیط‌های شغلی و صنعتی) | ۰٫۴ W/kg | ضریب ایمنی ۱۰ برابر |
| افراد عادی (عموم جامعه) | ۰٫۰۸ W/kg | ضریب ایمنی ۵۰ برابر |
با توجه به حضور پیوسته منابع تولیدکننده امواج رادیویی و مایکروویو در محیط‌های شهری و صنعتی (دکل‌های مخابراتی، مودم‌های وای‌فای و تجهیزات بی‌سیم)، رعایت اصل احتیاط و کاهش پرتوگیری تجمعی در محل سکونت و کار توصیه می‌شود:
شماره تماس مشاور تخصصی: ۰۹۳۵۸۸۸۷۳۴۱
