امواج الکترومغناطیس موبایل یکی از منابع پرتکرار مواجهه انسان با میدانهای الکترومغناطیسی در زندگی روزمره هستند. تلفن همراه هنگام برقراری تماس، ارسال اطلاعات و جستوجو برای شبکه، امواج فرکانس رادیویی منتشر میکند. میزان این مواجهه به عواملی مانند فاصله از گوشی، قدرت سیگنال، مدت زمان استفاده و شرایط شبکه بستگی دارد. در این مقاله، قدرت امواج موبایل، مفهوم SAR و مطالعات انجامشده درباره ارتباط احتمالی امواج الکترومغناطیس موبایل با عملکرد قلب را بررسی میکنیم.
برای آشنایی بیشتر با موضوع آلودگی امواج و منابع مختلف ایجاد میدانهای الکترومغناطیسی میتوانید مقاله
آلودگی امواج الکترومغناطیسی
را نیز مطالعه کنید.
گوشی موبایل یا تلفن همراه برای برقراری ارتباط با شبکه از انرژی فرکانس رادیویی استفاده میکند. این امواج در محدوده تابشهای غیریونیزان قرار میگیرند و فرکانس آنها بسته به فناوری ارتباطی مورد استفاده متفاوت است. به همین دلیل، میزان مواجهه با امواج الکترومغناطیس موبایل در شرایط مختلف یکسان نیست.
برای مثال، هنگامی که گوشی در منطقهای با پوشش ضعیف شبکه قرار دارد، ممکن است برای برقراری ارتباط مناسب با دکل مخابراتی توان ارسال خود را افزایش دهد. بنابراین فاصله از بدن و کیفیت سیگنال میتواند بر میزان مواجهه با امواج موبایل تأثیرگذار باشد.
SAR مخفف عبارت Specific Absorption Rate و به معنی نرخ جذب ویژه است. این شاخص برای بیان میزان انرژی فرکانس رادیویی جذبشده توسط بدن در شرایط مشخص استفاده میشود. مقدار SAR یکی از معیارهایی است که هنگام ارزیابی و مقایسه میزان جذب انرژی از تلفنهای همراه مورد توجه قرار میگیرد.
به طور کلی، هرچه مقدار SAR اعلامشده برای یک گوشی پایینتر باشد، میزان جذب انرژی فرکانس رادیویی در شرایط آزمون استاندارد کمتر خواهد بود. با این حال، مقدار واقعی مواجهه روزمره میتواند با توجه به نحوه استفاده، فاصله گوشی از بدن و وضعیت شبکه متفاوت باشد.
تلفن همراه هنگام جستوجوی شبکه یا برقراری ارتباط در شرایط سیگنال ضعیف میتواند توان ارسال بیشتری داشته باشد. به همین دلیل رعایت فاصله از بدن و کاهش تماس مستقیم با گوشی از راهکارهای ساده برای کاهش مواجهه با امواج الکترومغناطیس موبایل محسوب میشود.
قلب یکی از اندامهای مهم بدن است که فعالیت آن به وسیله سیستم الکتریکی پیچیدهای تنظیم میشود. به همین دلیل، پژوهشگران در مطالعات مختلف بررسی کردهاند که آیا مواجهه با میدانهای الکترومغناطیسی میتواند بر شاخصهای عملکرد قلب، از جمله تغییرپذیری ضربان قلب یا HRV تأثیر داشته باشد.
برخی مطالعات آزمایشگاهی و انسانی تغییراتی را در شاخصهای ضربان قلب پس از مواجهه با میدانهای الکترومغناطیسی گزارش کردهاند؛ با این حال، نتایج پژوهشها یکسان نیست و برای تعیین رابطه علت و معلولی قطعی میان امواج الکترومغناطیس موبایل و بیماریهای قلبی به مطالعات بیشتری نیاز است.
بنابراین بهتر است درباره اثرات امواج موبایل بر قلب، میان یافتههای آزمایشگاهی، نتایج مطالعات انسانی و شواهد قطعی پزشکی تفاوت قائل شویم و از بیان ادعاهای قطعی بدون پشتوانه علمی خودداری کنیم.
برخی افراد هنگام استفاده طولانیمدت از تلفن همراه، علائمی مانند احساس تپش قلب، خستگی، سردرد یا ناراحتی عمومی را گزارش میکنند. با این حال، وجود این علائم به تنهایی نمیتواند نشاندهنده اثر مستقیم امواج الکترومغناطیس موبایل بر قلب باشد و عوامل مختلفی مانند استرس، اضطراب، کمخوابی، مصرف کافئین و بیماریهای زمینهای نیز میتوانند در ایجاد آنها نقش داشته باشند.
در صورت بروز مکرر تپش قلب، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سایر علائم جدی، بررسی پزشکی ضروری است و نباید این علائم صرفاً به استفاده از تلفن همراه یا امواج الکترومغناطیسی نسبت داده شوند.
قلب به دلیل فعالیت الکتریکی خود دارای فرآیندهای الکتروفیزیولوژیک پیچیدهای است. پژوهشگران به همین دلیل اثرات احتمالی میدانهای الکتریکی و مغناطیسی را بر عملکرد سیستم قلبی و عصبی بررسی کردهاند. با وجود انجام مطالعات مختلف، شواهد موجود هنوز برای نتیجهگیری قطعی درباره ایجاد بیماری قلبی توسط امواج الکترومغناطیس موبایل کافی نیست.
یکی از موضوعات مورد بررسی در این زمینه، تغییرات احتمالی در شاخص HRV یا تغییرپذیری ضربان قلب است. HRV میتواند اطلاعاتی درباره عملکرد سیستم عصبی خودکار ارائه دهد و به همین دلیل در مطالعات مربوط به استرس و فعالیت قلب مورد استفاده قرار میگیرد.
بررسی اثرات میدانهای الکترومغناطیسی بر بدن همچنان ادامه دارد و شدت مواجهه، مدت زمان استفاده، فاصله از منبع و ویژگیهای فردی میتوانند در نتایج مطالعات نقش داشته باشند.
برای کاهش میزان مواجهه با امواج الکترومغناطیس موبایل میتوان چند اقدام ساده را در زندگی روزمره انجام داد:
اگر هدف شما کاهش ورود امواج فرکانس رادیویی به محیط داخلی ساختمان است، روشهای مهندسی شیلدینگ میتوانند با توجه به منبع، فرکانس و شرایط ساختمان مورد بررسی قرار گیرند.
برای افرادی که به دنبال راهکارهای تخصصیتر برای مدیریت مواجهه با میدانهای الکترومغناطیسی هستند، استفاده از محصولات شیلدینگ متناسب با منبع و فرکانس امواج میتواند مورد بررسی قرار گیرد. انتخاب محصول باید بر اساس شرایط محیط، میزان امواج و هدف شیلدینگ انجام شود.
در فروشگاه نانوسینا میتوانید انواع محصولات مرتبط با شیلدینگ امواج را مشاهده کنید:
محصولات شیلدینگ امواج،
رنگ ضد امواج،
محصولات محافظتی ضد امواج و
فروشگاه نانوسینا.
امواج الکترومغناطیس موبایل بخش جداییناپذیر زندگی مدرن هستند و میزان مواجهه با آنها به نحوه استفاده از تلفن همراه، فاصله از دستگاه، قدرت سیگنال و شرایط شبکه بستگی دارد. درباره اثرات احتمالی این امواج بر عملکرد قلب و شاخصهایی مانند HRV مطالعات مختلفی انجام شده است، اما شواهد موجود برای نسبت دادن قطعی بیماریهای قلبی به استفاده از تلفن همراه کافی نیست.
با این حال، رعایت اصول ساده مانند افزایش فاصله از گوشی، کاهش تماس مستقیم و مدیریت زمان استفاده میتواند به کاهش مواجهه غیرضروری کمک کند. در محیطهایی که نیاز به کاهش امواج ورودی وجود دارد، میتوان با بررسی تخصصی محیط و استفاده از روشهای مناسب شیلدینگ، راهکار متناسب را انتخاب کرد.
Yasmeen, Juveriya, et al. “Immediate effects of mobile phone radiations on heart rate variability in college going students.”
National Journal of Physiology, Pharmacy and Pharmacology, 2018.
برای مطالعه بیشتر درباره فناوریهای شیلدینگ و فعالیتهای علمی مرتبط با کاهش ورود امواج الکترومغناطیسی میتوانید منابع زیر را نیز بررسی کنید:
